Zawód: opiekunka dziecięca
Zadania i czynności
Niania (opiekunka dziecięca) zajmuje się dziećmi w
wieku 0–4 lat; pielęgnuje je, wychowuje, dba o ich prawidłowy
rozwój i bezpieczeństwo.
Jej zadaniem jest nawiązanie kontaktu
werbalnego i pozawerbalnego , a w szczególności zapewnienie
poczucia bezpieczeństwa każdemu dziecku powierzonemu jej opiece.
Do jej zadań należy poznawanie indywidualnych
właściwości i tempa rozwoju dziecka, kształtowanie właściwej
aktywności i samodzielności dziecka w czynnościach codziennych i
zabawie oraz pozytywnych cech jego charakteru, wypracowywanie u
dzieci społeczno-pożytecznych przyzwyczajeń i nawyków. Opiekunka
dziecięca zaspokaja podstawowe potrzeby biologiczne i
psychospołeczne powierzonych jej opiece dzieci. Organizuje im
prawidłowy tryb życia.
Zadania te realizuje za pomocą różnych
codziennych czynności.
W ciągu dnia pracy wykonuje wiele
zabiegów higieniczno-pielęgnacyjnych. Kąpie, myje, przewija,
wyciera, czesze. Utrwala przy okazji u dziecka nawyki higieniczne
oraz załatwianie potrzeb fizjologicznych we właściwym
czasie.
Czuwa nad prawidłowym odżywianiem dzieci – karmi je
lub pomaga przy spożywaniu posiłków. Prowadzi z dziećmi zabawy
ogólnorozwojowe i stymulujące rozwój. Organizuje zabawy i spacery
na świeżym powietrzu. Zaopatruje dzieci w odpowiednie do wieku
zabawki i pomoce do zajęć.
Dba o wystrój i higienę
pomieszczeń, w których przebywają dzieci. Obserwuje stan zdrowia
dzieci. Stara się zapobiegać zachorowaniom i rozprzestrzenianiu się
chorób w grupie dzieci. W razie potrzeby udziela pierwszej
pomocy.
Omówione powyżej zadania i czynności robocze w całości
są realizowane przez opiekunki dziecięce na tych stanowiskach
pracy, gdzie powierzone ich opiece dzieci nie mają kontaktów ze
środowiskiem rodzinnym lub kontakt ten jest znacznie ograniczony.
Środowisko pracy
Praca opiekunki dziecięcej odbywa się w budynku i
na wolnym powietrzu. W ostatnich latach popularne staje się
zatrudnianie opiekunek dziecięcych w domach, u rodzin z małymi
dziećmi.
Podnoszenie dzieci, noszenie je na rękach, schylanie
się do nich stwarzają u opiekunek dziecięcych predyspozycje do
zmian dyskopatycznych po kilkunastu latach pracy.
warunki
społeczne
Praca w zawodzie opiekunki dziecięcej związana
jest z bardzo intensywnymi kontaktami z ludźmi. Są to przede
wszystkim kontakty z dziećmi oddanymi pod opiekę, ale też z
lekarzem, psychologiem, czy też rodzicami dziecka (o ile żyją i są
prawnymi opiekunami dziecka)
warunki organizacyjne
Godziny
pracy opiekunek dziecięcych zależą od rodzaju placówek, w których
są zatrudnione. W placówkach dziennego pobytu, godziny te są
stałe, od rana do późnego popołudnia, w dni powszednie.
Praca
opiekunki dziecięcej wiąże się z odpowiedzialnością za zdrowie
i bezpieczeństwo powierzonych jej dzieci. Ma też miejsce
odpowiedzialność społeczno-moralna, gdyż opiekunki dziecięce
kształtują postawy dzieci wobec życia w społeczeństwie. Im
mniejszy jest kontakt dziecka ze środowiskiem rodzinnym – tym
większa odpowiedzialność społeczno-moralna opiekunki dziecięcej.
Wymagania psychologiczne
Cały proces pracy opiekunki dziecięcej opiera się
na niezwykle intensywnych relacjach z powierzonymi jej opiece
dziećmi. Opiekunka dziecięca musi więc mieć umiejętność
swobodnego i spontanicznego nawiązywania z nimi kontaktów. Aby
dobrze porozumiewać się z dzieckiem, powinna jasno i poprawnie
formułować oraz wypowiadać swe myśli.
Każde dziecko jest
indywidualną i niepowtarzalną jednostką, indywidualne są też
jego potrzeby. Opiekunka powinna akceptować wszystkich
podopiecznych, aktywnie i wrażliwie reagować na ich potrzeby. Nie
może okazywać im swoich negatywnych emocji, takich jak gniew czy
złość, nawet gdyby została sprowokowana sytuacją. W kontaktach z
dziećmi konieczne jest zrównoważenie emocjonalne.
Ważnymi cechami opiekunki dziecięcej są
więc: umiejętność rozwiązywania problemów zawodowych,
kierowania i współdziałania w pracy zespołowej oraz łatwość
porozumiewania się z otoczeniem.
Pożądane cechy osobowości opiekunki
dziecięcej to: równowaga emocjonalna, duża szybkość reakcji,
mała podatność na zmęczenie i odporność na stresy.
Niezależnie
od okoliczności, opiekunka musi wykonywać swoją pracę cierpliwie,
wytrwale i dokładnie. Prawidłowy rozwój i bezpieczeństwo
powierzonych jej opiece maluchów, zależy głównie od jakości jej
pracy.
Szybki refleks i spostrzegawczość opiekunki pozwalają
uniknąć niebezpiecznych sytuacji, które mogą się zdarzać
podczas zajęć z grupą małych dzieci.
Pracę z dziećmi bardzo
ułatwia zdolność logicznego rozumowania oraz sprawna pamięć.
Opiekunka dziecięca, która zna każdy szczegół biografii swych
podopiecznych, umie przewidzieć ich zachowania w większości
sytuacji.
Na pewno łatwiej jest prowadzić zajęcia z dziećmi
osobie, która posiada uzdolnienia artystyczne, związane np. z
malowaniem, rysowaniem, śpiewem czy recytacją.
Do przydatnych w
zawodzie można zaliczyć zainteresowania problematyką związaną z
dzieckiem i jego rozwojem, psychologią opiekuńczo-wychowawczą czy
tematyką biomedyczną. Opiekunki powinny wykazywać dbałość o
wygląd zewnętrzny, gdyż są dla dzieci wzorami (w domach dziecka
jedynymi) w tym zakresie.
Wymagania fizyczne i zdrowotne
Praca opiekunki dziecięcej zaliczana jest do prac
lekkich. Pracownica musi być ogólnie sprawna fizycznie, gdyż
dominujące czynności motoryczne na tym stanowisku to stanie i
chodzenie. Przeciwwskazaniami są więc: znaczne skrzywienia
kręgosłupa i płaskostopie.
Nie dające się wyrównać wady
serca, niewydolność układu oddechowego uniemożliwiają pracę w
ruchu. Opiekunka nie może być ani otyła ani rażąco wątła. Jej
twarz nie powinna nosić śladów zniekształceń, aby nie wzbudzała
lęku u dzieci. Czynności pielęgnacyjne i wiele typów zajęć z
dziećmi wymagają sprawności rąk, a w szczególności –
palców.
W pracy opiekunki dziecięcej bardzo istotne są: dobry
słuch i wzrok. Dopuszczalna są wady wzroku skorygowane szkłami
optycznymi lub soczewkami kontaktowymi oraz wady słuchu –
specjalnymi aparatami.
Wszelkie wady wymowy są bezwzględnymi
przeciwwskazaniami do wykonywania zawodu.
Przeciwwskazaniem
bezwzględnym jest też nosicielstwo chorób zakaźnych i
pasożytniczych oraz zaburzenia psychiczne, zaburzenia równowagi,
epilepsja i nałogi.
Warunki podjęcia pracy w zawodzie
Wykonują zawód opiekunki dziecięcej istotne jest
podwyższanie pozycji zawodowej przez stałe doskonalenie i
aktualizowanie wiedzy fachowej, stosowanie nowych rozwiązań w
praktyce zawodowej i osiąganie dzięki temu lepszych rezultatów
własnej pracy.
Możliwości podjęcia pracy przez dorosłych
W zawodzie opiekunka dziecięca można podjąć pracę
w późniejszym wieku. Dotyczy to zazwyczaj sytuacji, gdy ktoś miał
dłuższą przerwę w zatrudnieniu, lub później zdobył odpowiednie
kwalifikacje. Jeśli u kandydatki do pracy uprawniony lekarz nie
stwierdzi przeciwwskazań zdrowotnych, a ogólna kondycja fizyczna
ubiegającej się o zatrudnienie jest dobra, górną granicę wieku
można w przybliżeniu określić na 50 lat. Ostateczna decyzja w
konkretnych przypadkach powinna należeć do lekarza
zakładowego.
Kształcenie w tym zawodzie można podjąć przed
ukończeniem 35. roku życia.
PODSTAWA
PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE OPIEKUNKA DZIECIĘCA
ZAŁOŻENIA
PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTAŁCENIA W ZAWODZIEA
A. OPIS
KWALIFIKACJI ABSOLWENTA
W
wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć:
1)
wyjaśniać pojęcia z zakresu rozwoju psychomotorycznego dziecka;
2)
diagnozować i oceniać poziom rozwoju psychomotorycznego dziecka;
3)
stwarzać warunki do wszechstronnego i harmonijnego rozwoju dziecka;
4)
doskonalić sprawność motoryczną i manualną dziecka;
5)
planować i organizować zabawy w poszczególnych okresach
rozwojowych dziecka;
6)
uczyć dzieci posługiwania się przedmiotami codziennego użytku i
zabawkami;
7)
planować oddziaływania wychowawcze, z uwzględnieniem sfery
emocjonalnej i społecznej dziecka;
8)
wykorzystywać utwory literackie w pracy z dzieckiem;
9)
stwarzać warunki zapobiegające powstawaniu choroby sierocej u
dzieci;
10)
wykonywać pomoce do zabaw;
11)
wykorzystywać muzykę w pracy z dziećmi;
12)
kształtować u dzieci pozytywne przyzwyczajenia i nawyki;
13)
nawiązywać i podtrzymywać emocjonalny kontakt z dziećmi;
14)
organizować pracę wychowawczą z dziećmi w poszczególnych
grupach rozwojowych;
15)
stymulować aktywność poznawczą dzieci, kształtować osobowość
i pozytywne stany emocjonalne u dzieci;
16)
modyfikować metody wychowawcze w pracy z dziećmi z zaburzeniami w
rozwoju i z
problemami
wychowawczymi;
17)
wykonywać czynności pielęgnacyjne zaspokajające potrzeby
biologiczne dziecka;
18)
prowadzić zajęcia wychowawcze zaspokajające potrzeby
psychospołeczne dziecka;
19)
rozróżniać czynniki chorobotwórcze, klasyfikować i
charakteryzować choroby dziecięce;
20)
współpracować z zespołem terapeutycznym przy pielęgnacji
chorego dziecka;
21)
dbać o bezpieczeństwo dzieci;
22)
rozpoznać symptomy zespołu dziecka krzywdzonego;
23)
udzielać pierwszej pomocy;
24)
podejmować działania profilaktyczne;
25)
wyjaśniać znaczenie edukacji prozdrowotnej w ochronie zdrowia
fizycznego,
psychicznego
i społecznego dziecka;
26)
planować i realizować edukację prozdrowotną i promować postawy
prozdrowotne;
27)
współ pracować w zespole wychowawczo-pielęgnacyjnym;
28)
korzystać z różnych źródeł informacji w celu doskonalenia
umiejętności zawodowych;
29)
przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony
przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;
30)
organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;
31)
postępować zgodnie z zasadami etyki;
32)
przestrzegać praw dziecka;
33)
stosować przepisy prawa dotyczące wykonywania zadań zawodowych;
34)
stosować przepisy prawa dotyczące działalności gospodarczej.
Kształtowanie
postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek
pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia
zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych "Podstawy
przedsiębiorczości".
B.
SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE
1.
Wymagania psychofizyczne właściwe dla zawodu:
1)
zamiłowanie do pracy z dzieckiem;
2)
zrównoważone reakcje emocjonalne;
3)
umiejętność nawiązywania kontaktu z dzieckiem;
4)
tolerancja;
5)
wrażliwość estetyczna;
6)
uzdolnienia artystyczne i manualne;
7)
spostrzegawczość;
8)
wytrwałość i cierpliwość;
9)
obowiązkowość i odpowiedzialność;
10)
dobra kondycja psychofizyczna;
11)
kreatywność.
2.
Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie opiekunka dziecięca
powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań
zawodowych:
1)
określania poziomu rozwoju fizycznego i psychomotorycznego dziecka;
2)
planowania pracy opiekuńczej, pielęgnacyjnej i wychowawczej w
zależności od wieku dziecka i rodzaju placówki sprawującej
opiekę;
3)
prowadzenia zabaw i zajęć stymulujących rozwój dziecka;
4)
kształtowania cech osobowości dziecka oraz pożądanych
przyzwyczajeń i nawyków;
5)
kształtowania aktywności i samodzielności dziecka;
6)
zaspokajania potrzeb biologicznych i psychospołecznych dziecka;
7)
nawiązywania i utrzymywania uczuciowego kontaktu z dzieckiem;
8)
czuwania nad zgodnym z normami żywieniowymi odżywianiem dziecka;
9)
obserwowania stanu zdrowia dziecka;
10)
stosowania zabiegów profilaktycznych i prostych zabiegów
leczniczych oraz podawania
leków
na zlecenie lekarza;
11)
współpracy z rodzicami lub prawnymi opiekunami dziecka.
3.
Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie opiekunka dziecięca może
podejmować pracęw:
1)
żłobkach;
2)
przedszkolach;
3)
domach małego dziecka;
4)
sanatoriach;
5)
dziecięcych oddziałach szpitalnych;
6)
placówkach opiekuńczo-wychowawczych,
7)
środowisku domowym dziecka.
4.
Szkoła realizująca kształcenie w zawodzie opiekunka dziecięca
powinna posiadać lub zapewnić
dostęp
do następujących pracowni:
1)
wychowania dziecka;
2)
pielęgnowania dziecka;
3)
wychowania technicznego i plastycznego;
4)
wychowania muzycznego;
5)
literatury dziecięcej.
Pracownia
wychowania dziecka powinna być wyposażona w:
1)
meble dziecięce;
2)
kąciki tematyczne: higieniczny, fryzjerski, kuchenny, pokój lalek,
gabinet lekarski;
3)
zabawki i pomoce dla niemowląt;
4)
zabawki i pomoce dla dzieci w drugim roku życia;
5)
zabawki i pomoce dla dzieci w trzecim roku życia;
6)
zabawki i pomoce dla dzieci w czwartym roku życia;
7)
pomoce dydaktyczne:
a)
filmy i przezrocza o tematyce dotyczącej wychowania dziecka,
b)
tablice, plansze, schematy,
c)
inwentarz rozwojowy, karty rozwoju psychomotorycznego dziecka,
d)
albumy,
e)
płyty CD.
Pracownia
pielęgnowania dziecka powinna być wyposażona w:
1)
łóżeczka dla niemowląt;
2)
łóżeczka dla noworodków;
3)
stoły do przewijania;
4)
fantom noworodka;
5)
fantom niemowlęcia;
6)
stolik zabiegowy;
7)
wagę lekarską;
8)
kącik do kąpieli;
9)
kącik do karmienia niemowlęcia;
10)
kącik do jedzenia;
11)
kącik higieniczny;
12)
instalację bieżącej wody;
13)
szafy lub regały na bieliznę pościelową i bieliznę dziecięcą,
ręczniki, myjki, ścierki, pieluchy, wyprawkę noworodka;
14)
szafy na środki do pielęgnacji, środki antyseptyczne, środki do
bandażowania i opatrywania ran, apteczkę pierwszej pomocy;
15)
szafy lub regały na sprzęt i przybory (lub zestawy), w
szczególności do:
a)
mycia łóżeczek,
b)
toalety niemowląt,
c)
kąpieli niemowląt,
d)
pojenia i karmienia niemowląt,
e)
mierzenia temperatury,
f)
toalety jamy ustnej,
g)
likwidacji zmian skórnych,
h)
podawania leków drogą doustną,
i)
wykonywania kompresów, okładów;
16)
środki dydaktyczne do promowania zdrowia.
Pracownia
wychowania technicznego i plastycznego powinna być wyposażona w:
1)
ławki lub stoliki;
2)
krzesła;
3)
szafy lub regały na gotowe prace;
4)
szafy lub regały na biblioteczkę dziecięcą i na wydawnictwa
dotyczące prac ręcznych;
5)
techniczne środki kształcenia;
6)
tablice korkowe;
7)
materiały, narzędzia i przybory do różnorodnych prac
technicznych i plastycznych;
8)
maszynę do szycia;
9)
żelazko i deskę do prasowania;
10)
zgrzewarkę do folii;
11)
krosna;
12)
stolik podręczny;
13)
instalację bieżącej wody;
14)
elektryczny piec do wypalania wyrobów ceramicznych.
Pracownia
wychowania muzycznego powinna być wyposażona w:
1)
płytotekę z nagraniami utworów dla dzieci;
2)
śpiewniki dziecięce;
3)
instrumenty muzyczne, w szczególności: grzechotki, tamburyn,
dzwonki, flet prosty,
keyboard
(lub pianino);
4)
radio, magnetofon, odtwarzacz płyt CD;
5)
telewizor, magnetowid, odtwarzacz DVD;
6)
literaturę przedmiotową.
Pracownia
literatury dziecięcej powinna być wyposażona w:
1)
biblioteczkę literatury dziecię cej;
2)
zestaw tablic z zakresu fonetyki języka polskiego;
3)
plansze obrazujące narządy artykulacyjne.
5.
Praktyczna nauka zawodu powinna być realizowana w wymiarze nie
mniejszym niż25 % ogólnej liczby godzin przeznaczonych w ramowym
planie nauczania na zajęcia edukacyjne z zakresu kształcenia
zawodowego - w grupach do 6 osób, w prawidłowo wyposażonych:
1)
domach małego dziecka lub innych placówkach opieki całodobowej;
2)
dziecięcych oddziałach szpitalnych;
3)
żłobkach.
6.
Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu
kwalifikacji absolwenta,zawierają następujące bloki programowe:
1)
wychowanie dziecka;
2)
pielęgnowanie dziecka;
3)
wychowanie techniczne i artystyczne;
4)
podstawy działalności zawodowej;
5)
podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia.
BLOK:
PIELĘGNOWANIE DZIECKA
1.
Cele kształcenia
Uczeń(słuchacz)
w wyniku kształcenia powinien umieć:
1)
wyjaśniać budowę i funkcjonowanie organizmu ludzkiego z
uwzględnieniem poszczególnych okresów rozwojowych;
2)
opisywać zmiany ilościowe i jakościowe, tempo i uwarunkowania
rozwoju małego dziecka;
3)
opisywać objawy kliniczne, leczenie i rehabilitację
w
chorobach i zaburzeniach okresu dziecięcego;
4)
charakteryzować placówki opiekuńczo-wychowawcze;
5)
wykonywać czynności pielęgnacyjne zaspokajające potrzeby
biologiczne i psychospołeczne dziecka;
6)
pielęgnować dziecko chore i niepełnosprawne;
7)
stosować działania profilaktyczne w pielęgnowaniu małego
dziecka;
8)
współpracować z zespołem terapeutycznym w procesie rehabilitacji
dziecka chorego i rekonwalescenta;
9)
oddziaływać wychowawczo podczas wykonywania czynności
pielęgnacyjnych;
10)
uczestniczyć w terapii farmakologicznej zaleconej u dzieci chorych
i rekonwalescentów;
11)
obserwować dziecko i interpretować zaobserwowane objawy, reagować
na nie;
12)
uczyć dzieci wykonywania czynności higienicznych;
13)
objaśniać istotę, okresy, objawy choroby sierocej i stwarzać
warunki zapobiegające jej powstawaniu;
14)
przestrzegać w pracy zasad aseptyki i antyseptyki, prowadzić
bieżącą dezynfekcję sprzętu i zabawek;
15)
przestrzegać wymagań higienicznych i zdrowotnych oraz zapobiegać
powstawaniu infekcji wewnątrz zakładowych;
16)
planować i organizować pracę pielęgnacyjną w grupie dzieci;
17)
przygotowywać posiłki dla niemowląt i dzieci w wieku po
niemowlęcym zgodnie z obowiązującymi normami żywieniowymi;
18)
współpracować w zespole opiekuńczo-wychowawczym.
2.
Treści kształcenia (działy programowe)
Treści
kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:
1)
budowa i czynności układów i narządów, z uwzględnieniem
odrębności rozwojowych dziecka;
2)
potrzeby biologiczne małego dziecka;
3)
choroby występujące w wieku małego dziecka;
4)
placówki opiekuńczo-wychowawcze, ich cele i zadania;
5)
ogólne zasady pielęgnowania dzieci zdrowych;
6)
opieka nad chorymi dziećmi;
7)
przyczyny i objawy choroby sierocej;
8)
metody zapobiegania chorobie sierocej;
9)
planowanie i organizacja pracy z grupą dzieci;
10)
profilaktyka w placówkach opiekuńczo-wychowawczych;
11)
rola opiekunki dziecięcej w określaniu stanu zdrowia dziecka i
zapobieganiu chorobom;
12)
żywienie niemowląt i małych dzieci.
